nederlands
français
english
deutsch

Lodewijk Mortelmans 1868-1952

--------------------------------------------------------------------------

* Dinsdag 23 JUNI 2015

Logo Sinfini MusicMUZIEK EN TOUR DE FRANCE
Bij de eindstreep in Parijs ligt veel muzikale geschiedenis, maar hoe zit dat onderweg in de Ronde van Frankrijk?
Een kleine 'Tour' langs de plekken waar de Tourkaravaan komende maand halt houdt, en kijken welke componisten daar hun naam aan verbonden hebben.

Uittreksel :

De derde rit begint in Antwerpen, ook een broedplaats voor componisten, al zullen hun namen veel muziekliefhebbers niet bekend in de oren klinken: Jan Blockx (1851-1912), Louis Marischal (1928-1999), Marcel Mattheessens (1936) en Carl Verbraeken (1950) bijvoorbeeld.
De laatste maakte composities waarvan de titel goed passen bij de Tour, zoals ‘Frustratie’, ‘Innige vreugde’, ‘Gelukwens’ en – voor bij de onvermijdelijke valpartij – ‘Ik draag van jou de wonden’.

Lodewijk MortelmansBekender is Lodewijk Mortelmans (1868-1952), bijgenaamd ‘de Vlaamse Brahms’. Mortelmans was voor het Antwerpse muziekleven, wat Willem Mengelberg betekende voor het Amsterdamse. Hij haalde componisten als Mahler, Strauss en Rachmaninov naar de stad om hun eigen werk te dirigeren en stond zelf op de bok met naast zich beroemde solisten als cellist Pablo Casals en violist Pablo de Sarasate.
Antwerpen werd door hem muzikaal op de kaart gezet. Dat hij van competitie hield blijkt uit het feit dat hij een van de oprichters werd van het Ysaÿe Concours, dat later uitgroeide tot de Koningin Elisabethwedstrijd.
De derde etappe die begint in Antwerpen eindigt op de beruchte en steile Muur van Hoei, een dorp waar de componist Lambert Chaumont (1630-1712) de laatste veertig jaar van zijn leven doorbracht als pastoor. Daar in de Ardennen schreef hij prachtige orgelmuziek. Musicologen zijn vandaag de dag nog steeds verbaasd over de hoge kwaliteit ervan.

website: www.sinfinimusic.com

-------------------------------------------------------------------

* Klassiek Centraal - recensie 24.12.2012

Logo Klassiek CentraalLodewijk Mortelmans - Peter Vanhove, Yuriy Mynenko

 
 

CD Peter Vanhove - When the soul listensAls je de naam van Lodewijk Mortelmans hoort op de radio, dan gaat dat in 95% van al die keren over ‘Het Wielewaalt en het Leeuwerkt’, alsof de man niet veel meer dan dat ene pianowerkje componeerde.

 
 

Nominatie Gouden Label : PDFAls de ziele luistert

-------------------------------------------------------------------

* Vrijdag 28 NOVEMBER 2014 - "De Top 100 Aller Tijden"

Klara Top 100 (Klara, 22 en 23 november)
...Hitparades zijn leuk, noch min noch meer. Uit deze top honderd valt af te leiden dat de Klaraluisteraars vooral houden van ernstige klassieke muziek.
...Slechts drie Belgen haalden de lijst: Lodewijk Mortelmans, Peter Benoit en August De Boeck.

website : community.dewereldmorgen.be/blog

-------------------------------------------------------------------

* Maandag 1 OKTOBER 2012 - "Ons Erfdeel" 2012, nr 4

Lodewijk Mortelmans herdacht (H. Heughebaert) Ons Erfdeel - 1968, nr 4, pp. 156-157

-------------------------------------------------------------------

* Zondag 20 MAART 2011 - 11.00u

Plaats : Koningin Elisabethzaal - Antwerpen
RAADSELACHTIG CONCERT MET MARTYN BRABBINS
Concert : Martyn Brabbins - dirigent

Programma o.a. : Lodewijk Mortelmans - Mythe der Lente, Symfonisch Gedicht

DeFilharmonie 2011Wat de Antwerpse componist Lodewijk Mortelmans voor ogen stond, was de creatie van een autonome, 'Vlaamse' sympfonische cultuur. Daarbij koos hij opzettelijk niet voor onderwerpen die refereerden aan Vlaams-nationalistische thema's of folkloristische musicalia, maar opteerde hij voor muziek die zich inschreef in een universele agenda. En dus verwees hij met orkestwerken als Helios, de Homerische symfonie en Mythe der Lente expliciet naar mythologische zinnebeelden uit de Europese cultuur.

Mythe der Lente werd volgens Mortelmans ingegeven door 'de lentemythen van de oude Edda'.
Gerda (de bloeiende aarde) springt wakker uit haar winterslaap. Lieflijk straalt haar jeugdig gezicht van levenslust, en bloeiende bloemen ontluiken op haar wangen. Liefde welt op in haar gemoed en alles zingt van een nieuw en sterk leven. Daar hoort zij de galmende hoorntonen van haar naderende bruidegem: Freyr (de lentezon).
Daar komt hij zegevierend aangestormd en storten zij in elkanders armen, juichend en jubelend van liefde. En naar heinde en ver galmt het: de lente is herboren!'

De muzikale vorm die deze 'verklarende nota' genereert, is een ingenieuze sonateparafrase. Na een atmosferische inleiding, lanceert Mortelmans een wiegende cantilene, die we gemakshalve associëren met de godin Gerda.
Wanneer hij de lentegod Freyr voorstelt, opteert hij voor een repetitive, mystieke passage met kopermotieven, die qua atmosfeer onmiddellijk doet denken aan Sibelius. het contrast tussen de zangerige feminiene klankenmassa van Gerda en het bronstige, masculiene hoefgetrappel van haar lentegod zet Mortelmans vervolgens om in een grootschalige hallucinatie, waarin het orkest zich voortdurend om de twee thema's wringt.
Het opvallend melodieuze, conflictloze stemmenspel, de overdaad aan erupties en de geraffineerde atmosferiek van deze compositie maken Mythe der Lente tot een veellagig symbolisch werk dat de loutere mythologie vér achter zich laat en een scala aan (kunstzinnige, 'gender'-gerelateerde of zelfs ecologische) lezingen toestaat.

Tom Janssens

-------------------------------------------------------------

* Vrijdag 18 MAART 2011 - 20.00u

Plaats : Muziekcentrum De Bijloke - Gent

...
Beginnen deed de Filharmonie echter met een symfonisch gedicht van onze landgenoot Lodewijk Mortelmans.
In 'Mythe der lente' draait het kortweg om de vruchtbare ontmoeting van aarde en zonlicht. Het is dus een programmatisch werk met symbolistische inslag, typisch eind 19e-eeuws. Muzikaal vindt het een midden tussen impressionistische technieken en romantiek, waarbij de consistentie soms wat ontbreekt.
De Filharmonie slaagde erin mooie contrasten naar voor te brengen en een goede sfeer te creëren. Hoewel een mooie inleiding, betreft het hier echter geen topwerk. Dat dit orkest dit repertoire speelt onder Martyn Brabbins hoeft niet te verbazen, wetende dat ze voor het platenlabel Hyperion samen een cd met orkestmuziek van Mortelmans opnamen.

Pers uittreksel n.a.v. concert in Bijloke Gent - website : Kwadratuur

Hildegart Maertens

-------------------------------------------------------------

* Uittreksel uit "Flanders Today" - september 2010

Flanders Today, a free weekly English-language newspaper, is an initiative of the Flemish Region.
 
Flanders Today Sept.2010
 
Flanders Today 2010

 

 

 
 

Klik op de afbeelding voor engelse tekst
 
 
 

-------------------------------------------------------------------

* Uit www.opusklassiek.nl - NOVEMBER 2009

CD-recensie : Mortelmans: Homerische symfonie – Morgenstemming – Mythe der lente
Koninklijke Vlaamse Filharmonie o.l.v. Martyn Brabbins
Hyperion CDA67766 · 67' ·

..Dit is de eerste cd van het ‘Royal Flemish Philharmonic’ op het label Hyperion.
Dirigent Martyn Brabbins en het orkest – deFilharmonie – zijn echter geen onbekenden voor elkaar.
Ook aan deze schijf is hard gewerkt, en het resultaat klinkt als een klok.

www.opusklassiek.nl

© Siebe Riedstra, november 2009

-------------------------------------------------------------------

* Uit "The Ottawa Citizen", May 9, 2007 - Canada

Dorian Prince 2007Originele tekst:

Dorian Prince, European Commission's ambassador to Canada
Dorian Prince and Margaret Lysak will perform a free concert May 11 2007 at 8 p.m. at First Baptist Church, 140 Laurier Ave, sponsored by the Ottawa Chamber Music Society

There are some surprises, however :
In the second half, on piano, he will accompany the soprano Margaret Lysak in Belgian composer Lodewijk Mortelmans - Het wielewaalt en leeuwerkt, a song that mimics the sound of two birds playing on the beach at Antwerp.

Prince believes that Mortelmans, who taught and influenced the French impressionist composers Debussy and Ravel, is sadly unappreciated today.

"You know, 30 years ago I met his granddaughter, and she gave me his complete piano works, and I fell in love with them. Mortelmans was a great original, and was a real link between Wagner and the impressionists."

"And this lovely, charming little piece we're playing is not as famous as it ought to be."

© (c) CanWest MediaWorks Publications Inc.

-------------------------------------------------------------------

* Uit "Sommets De La Musique"  - C. Howeler

Besluit :

Mortelmans is een van de belangrijkste figuren van de Vlaamse muziek. Eerder klassiek dan romantisch van temperament, is hij een man die in hoge mate belang hecht aan het vormelijke. Hoewel de romantiek zijn uitgangspunt was, heeft Mortelmans zich niet laten meeslepen, maar stuurde hij zijn muziek met veel wilskracht naar meer klaarheid en elegantie. Zelfs de stukken die hij schreef in de stijl van continuïteit, hebben een sterke structuur meegekregen, en vervallen nooit in de onwezenlijkheid van het anarchieke chromatisme.

Zijn werk is geïnspireerd door een groot lyrisme, dat getemperd wordt door zijn sterke logische geest. Dat is immers zijn karakter, geneigd tot beschouwende sereniteit, tot het omvormen van de grote passies van de ziel in rust en in licht.

De lyrische, intieme sfeer is wat opvalt in zijn werk, en wat hem zijn plaats geeft in de geschiedenis van de Vlaamse muziek. Alleen hij kon spreken met dezelfde ontwapenende eenvoud als Gezelle, over de geheimen van de ziel, wanneer ze in stilte met zichzelf wil luisteren en zingen.

-------------------------------------------------------------------

* "Vlaamse Meesterwerken" (september 2004)

Een fragment uit een artikel door Gerard Van Der Leeuw,

Uit de Actiekrant artEZ nr 161  van het Zwols Conservatorium in Nederland.

Eerlijk zeggen, ooit van Lodewijk Mortelmans gehoord ?
Als U al van hem had gehoord was dat ongetwijfeld als componist van liederen. Maar zijn symfonische gedichten, zijn opera Kinderen der zee, ooit van gehoord ?
Welnu ik zeg u, dan heeft u iets gemist.

Gelukkig is er een Vlaamse Maatschappij die zich niet laat verblinden door de waan van de dag, die rustig doorgaat met het uitbrengen van prachtige opnames van praktisch onbekende werken van ten onrechte weinig gespeelde werken.....Phaedra dus, en de serie heet  "In Flanders fields".

Ik luisterde naar nummer 33 uit de serie, orkestwerken Lodewijk Mortelmans.
En ik luisterde met steeds groeiende bewondering, ja zelfs complete verbijstering.
Ik hoorde prachtige, bevlogen, schitterend georkestreerde muziek met een diepgang en een meeslepend enthousiasme, zoals je hier in onze kalme landjes maar zelden hoort.

Alleen al de Dageraad en Zonsopgang uit zijn opera "De kinderen der zee", absolute top !!

Waarom in de naam der muzen is deze muziek zo onbekend ?

-------------------------------------------------------------------

* Uit "Perspectief van de Vlaamse Muziek" - Floris Van Der Mueren (1961)

Mortelmans is een beschouwende natuur geweest die voor zijn liederen als van nature naar Gezelleteksten werd geleid, waarvan hij, op grond van een met stemming gevulde harmonisatie,de dichterlijke essentie heeft uitgezongen in melodieen waarvan sommige niet moeten wijken voor het nobelste van wat dit genre in de wereldliteratuur te bieden heeft. zijn klaviercomposities zijn voor de pianist dankbare literatuur vol poezie...

Bij de uitdrukking van zijn problematiek heeft hij dan ook in verschillende symfonische werken hoogten bereikt die hem een ogenblik in de buurt der grootsten brengen...

Vooral zijn "In Memoriam" is een brok beschouwing die, in een consequente herhaling waarin daarmee van elk pathos ontdane treurmotief wordt uitgebouwd en geflankeerd door een in zijn eenvoud pakkend dodenmarsritme, een expressieve onweerstaanbaarheid bereikt die, in analoge aandachtspunten, noch door Bach nog door Beethoven en evenmin door Wagner werd overtroffen...

-------------------------------------------------------------------

* Uit "Het algemeen Handelsblad"

...En ik ken geen zangen, waarin de muziek en het woord zo innig en harmonisch samenklinken als in de liederen van Mortelmans, die behoren tot het mooiste wat we hier in Vlaanderen bezitten,...

-------------------------------------------------------------------

* Uit "De Nieuwe Gazet"

Veel te weinig is het geweten, welk een schat van liederen, echte pareltjes allemaal, die door Lodewijk Mortelmans getoonzet zijn...

-------------------------------------------------------------------

* Het "Nederlandsch Toneel"

... Hij maakt liederen zoals Beethoven, Shubert, Grieg en anderen het verstonden... ...Zij komen Wagnersideaal nabij; Gedicht en muziek vullen elkander aan en versterken zich onderling...

-------------------------------------------------------------------

* Uit "Kunst voor het volk"

Mortelmans is een toondichter, Zijn muze bezingt geen banale onderwerpen, hij zit niet geprangd in het enge keurslijf van alledag. De vrije open natuur met haar oneindige kleurenrijkdom, waarin hij zo grag leefde heeft hem schilder gemaakt: De onmetelijkheid die hem omringt, wanneer hij met gedachten alleen is,heeft zijn dichterlijke ziel meegevoerd naar hoger...

-------------------------------------------------------------------

* Extraits d'une lettre de Guillaume Lekeu adressée en février 1892 à Lodewijk Mortelmans

Enfin je puis vous écrire et vous remercier du fond du coeur pour le cadeau, si pleinement artistique, que vous m'avez adressé.

Je trouve vos mélodies admirables de pureté, de simplicité d'expression et surtout d'un accent sincère bien rare aujourd'hui. Toutes cinq sont très intéressantes... mais il y a surtout 2 chefs-d'oeuvre (le mot n'est pas trop fort, car ces deux lieder sont parfaits de forme et de sentiment), je veux parler des Twee Betuwsche Liederen. Il m'est impossible de préférer l'un à l'autre car dans cette musique il n'y a vraiment pas une note de trop... L'alternance des modes majeur et mineur est étonnante d'effet expressif et, à chaque note, c'est une trouvaille harmonique, malgré la simplicité apparente de l'écriture…

Il n'est pas étonnant que votre lied des Fleurs et des Etoiles ait eu le 1er Prix à Rousselare, c'est que le jury y a été absolument équitable - car il n'y a pas de musicien en Belgique capable d'écrire 3 pages aussi pures de sentiment et aussi étincelantes de forme musicale - c’est d'une aisance de réalisation vraiment surprenante et, en outre, c'est admirablement construit.

-------------------------------------------------------------------

* Uit de reeks "Meesters der Toonkunst"

deel 5:  August De Boeck door M. Pols uit 1965-1966

...Maar Benoits schitterendste leerling in ontegenzeglijk Lodewijk Mortelmans, wiens naam in de Vlaamse muziek van zijn tijd een goede klank genoot, niet alleen wegens zijn talrijke symfonische werken en de opera Kinderen der Zee(omgevormd tot blijspel door de componist zelf), doch meer bepaald door zijn zeer subtiele en innige liederen naar gedichten van Guido Gezelle, Hugo Verriest en Pol de Mont. In zijn generatie vertegenwoordigde Mortelmans de voornaamheid van stijl. Al wat hij naliet draagt de stempel van een gedegen persoonlijkheid en van een streven naar gaafheid in vormgeving...

-------------------------------------------------------------------

* Brief van Charles Van den Borren van 27 februari 1938

(journalist van meerdere Kranten)
 
Het spijt me zeer niet aanwezig te kunnen zijn,  om de fijngevoeligste onder de Vlaamse componisten- een echte moderne Schumann en de meest doordringende vertolker van Guido Gezelle's geest- te vieren

lfm logo